Regelmatig krijgen we bij Duidelijk Duurzaam de vraag of het slim is een thuisbatterij te installeren. En zo ja, welke dan? In dit artikel zetten we de factoren op een rijtje waar je rekening mee moet houden bij deze afweging, en beantwoorden we de vraag.
Let op: onderstaande uitleg is gebaseerd op de huidige situatie in Nederland. In België gelden andere regelingen en pakt de berekening anders uit.
Salderen
Om het aanschaffen van zonnepanelen in Nederland te stimuleren bestaat de Salderingsregeling. Volgens deze regeling word je, in ieder geval tot en met 2024, aan het einde van je afrekeningsperiode aangeslagen aan de hand van je netto elektriciteitsverbruik:
Netto elektriciteitsverbruik = Geleverde elektriciteit – Teruggeleverde elektriciteit
Vanuit dat perspectief maakt het dus niet uit of je de opbrengst vanuit je panelen zelf gebruikt of dat je deze aan het net teruglevert en later weer afneemt. Wil je meer weten over salderen? Lees dan het artikel Hoe werkt salderen precies?.
De voordelen van een thuisaccu
Vanwege de huidige salderingsregeling lijkt de aanschaf van een accu op dit moment dus niet direct interessant voor je portemonnee. Maar er zijn meer zaken om mee te nemen in je afweging.
Een thuisbatterij biedt drie mogelijke voordelen, die we hieronder uitgebreid bespreken:
- Je kunt mogelijk off-grid gaan
- Je helpt het net te balanceren
- Je kunt er geld mee besparen/verdienen
Off-grid gaan
Met een hele grote batterij zou je off grid kunnen gaan, oftewel zelfvoorzienend kunnen worden en los kunnen koppelen van het elektriciteitsnet. Praktisch gezien is dit voor een normaal huishouden in Nederland niet haalbaar, omdat je voor het overbruggen van de wintermaanden een extreem grote batterij nodig zou hebben. Daarnaast werken de (standaard) omvormers zo dat deze uitschakelen zodra de netstroom wegvalt. Om daadwerkelijk off grid te gaan heb je dus speciale apparatuur nodig, naast een hele grote accu.
Voor een vakantiehuisje of bijvoorbeeld een camper – die je gebruikt bij mooi weer en met een kleine energiebehoefte – is het een ander verhaal natuurlijk.
Het net balanceren
Op hele zonnige momenten (of als het bijvoorbeeld heel hard waait) kan het netwerk overbelast raken omdat er teveel stroom wordt geproduceerd, en kunnen zonnepanelen hun vermogen niet meer kwijt. Een vergelijkbaar probleem ontstaat als er juist heel veel vraag is naar elektriciteit wanneer bijvoorbeeld veel mensen hun airco aandoen. In zulke gevallen kunnen lokale oplossingen, zoals een thuisbatterij, het netwerk balanceren. Jij slaat je elektriciteit op zo’n moment even op in je thuisbatterij of haalt je stroom er op dan juist weer uit.
Goed voor je portemonnee
Een derde voordeel – en dat bedoelen onze klanten meestal wanneer ze vragen of het slim is een thuisbatterij te installeren – is het feit dat je er geld mee kunt besparen cq verdienen. De financiële winst van een accu zit hem in het feit dat je er energie in stopt waar je op dat moment weinig geld voor zou ontvangen en het er weer uithaalt op een moment dat je er veel geld voor zou moeten betalen.
Wanneer de salderingsregeling wordt afgebouwd gaat dit bij zo goed als alle bezitters van zonnepanelen spelen, maar ook nu al kan het gunstig zijn voor mensen met dynamische tarieven. Let wel, dynamische tarieven wil zeggen dat de energieprijs ieder uur wijzigt wat iets anders is dan een variabel contract waarbij de tarieven maandelijks gewijzigd (kunnen) worden.
Rekensom
Om uit te rekenen hoeveel je op jaarbasis zou kunnen verdienen (besparen) zijn een paar variabelen van belang. Om te weten of de investering de moeite waard is zet je vervolgens de jaarlijkse opbrengsten (met aftrek van kosten voor onderhoud en vervanging/reparatie) af tegen de initiële kosten.
Variabelen van de investering:
Capaciteit van de batterij (bijvoorbeeld 10 kWh)
Aanschafkosten van de batterij (bijvoorbeeld 7.000 euro)
Installatiekosten van de batterij (bijvoorbeeld 1.000 euro)
(Wanneer een subsidieregeling beschikbaar is moet je dit bedrag aftrekken van de investering)
Variabelen van de jaarlijkse verdiensten
Piektarief (bijvoorbeeld €0,80)
Daltarief (bijvoorbeeld €0,60)
Terugleververgoeding (bijvoorbeeld €0,20)
Jaarlijkse opbrengst (bijvoorbeeld 4.000 kWh)
Jaarlijks bruto verbruik (bijvoorbeeld 4.500 kwh)
Jaarlijks direct verbruik (bijvoorbeeld 1.000 kwh) *
*) onzichtbaar voor de meter cq het verschil tussen de door de omvormer gerapporteerde opbrengst en de door de meter gerapporteerde hoeveelheid teruggeleverd
Omgerekend naar per dag:
Gem. verbruik per dag = 13 kWh
Gem. opbrengst per dag = 11 kWh
Gem. direct verbruikt = 3 kWh
Gem. teruggeleverd = 8 kWh
Gem. weer gekocht = 10 kWh
Verdiensten zonder Salderingsregeling
Stel het is 2030 en de salderingsregeling is helemaal afgebouwd, en je krijgt voor de teruggeleverde stroom maar een fractie van wat je als burger voor je elektriciteit betaalt.
Als verbruik en opbrengst gelijk zouden zijn verdeeld over alle dagen van het jaar zou je zeer gunstig uitkomen met een thuisaccu van 10 kWh capaciteit. Je zou dan per dag namelijk onderstaande “verdienen”:
Dagelijkse besparing:
8 kWh * (0,80 – 0,20) =
Teruggeleverde kWh * (piektarief per kWh – terugleververgoeding per kWh) = EUR 5,40
Op jaarbasis zou dat dus bijna 2.000 EUR zijn. Een accu van 8.000 EUR (inclusief installatiekosten) is dan dus na 4 jaar terugverdiend.
Echter, deze berekening staat zeer ver af van de Nederlandse realiteit. Om twee redenen:
Met salderen nauwelijks voordeel van batterij
In Nederland kennen we de salderingsregeling, die in ieder geval tot en met 2024 regelt dat je dezelfde vergoeding ontvangt voor de teruggeleverde stroom als voor de ingekochte stroom. (mits je niet meer teruglevert dan ontvangt) Zie het artikel over Salderen. Sommige leveranciers gaan nogal creatief met deze regeling om, ten nadele van de consument, (lees daarover meer in het artikel over maandelijks salderen) maar een accu gaat daar weinig bij helpen.
Overbruggen van de winter niet realistisch
De tweede reden die maakt dat een accu een stuk minder lucratief is dan in eerste instantie lijkt, is dat niet iedere dag van het jaar hetzelfde is. In het voorjaar en de zomer leveren zonnepanelen een stuk meer energie dan in de herfst en winter, terwijl in de donkere maanden je verbruik juist veel hoger is. Helemaal wanneer je elektrisch (warmtepomp) verwarmt. Een accu van 10 kWh wordt dan niet netjes gedurende de dag gevuld, ‘s nachts leeg getrokken, overdag weer gevuld en zo het hele jaar door. In de zonnige maanden zal hij al halverwege de dag vol zijn en de weken daarna maar zelden worden leeggetrokken. Terwijl hij in de winter al heel snel leeg zal zijn en maar zeer zelden weer gevuld wordt. Een meer realistische, en zeer grove, berekening (als er niet meer gesaldeerd wordt) is dan ook:
Maximale dagelijkse besparing * 180 dagen per jaar
(op veel dagen wordt de accu niet helemaal gevuld, op andere juist niet leeg getrokken, etc)
De besparing zou dan dus ongeveer 1.000 per jaar zijn, waarmee je op een terugverdientijd komt van 8 jaar. Ook deze berekening is nog steeds te optimistisch, omdat de kwaliteit (capaciteit) van de accu in de loop van de tijd terugloopt. Maar het geeft een aardige indicatie.
Conclusie
Op dit moment is het enige echte voordeel van de aanschaf van een thuisaccu in Nederland dat je het net iets kunt helpen balanceren, Off grid gaan zit er voor een normaal huishouden in de praktijk niet in. En financieel kan de investering in een thuisbatterij op het moment zeker niet uit.
Op termijn zal de salderingsregeling worden afgebouwd, zullen de prijzen in verhouding tot de accucapaciteit gaan zakken, zullen mogelijk subsidies worden voor accu’s beschikbaar worden gesteld, en zullen de verschillen tussen hoog en laag tarief mogelijk toenemen. Als dat alles waarheid is geworden zal een thuisaccu zich zeker wel snel terugverdienen.
Tot die tijd is het natuurlijk leuk om ermee te experimenteren, maar verwacht vooral niet dat je geld snel terug hebt verdiend of dat je je energiecontract kunt opzeggen.